Πότε μια συνήθεια γίνεται εθισμός;
- Μαρία Φούντα, MSc
- 1 Μαρ
- διαβάστηκε 2 λεπτά
Έγινε ενημέρωση: πριν από 6 ημέρες
Σημάδια εξάρτησης και πότε να ζητήσουμε βοήθεια
Τι είναι ο εθισμός;
Όταν ακούμε τη λέξη «εθισμός», συνήθως σκεφτόμαστε ψυχοδραστικές ουσίες όπως το αλκοόλ ή τα ναρκωτικά. Ωστόσο, σήμερα γνωρίζουμε ότι παρόμοια συμπτώματα εξάρτησης μπορούν να εμφανιστούν και γύρω από συμπεριφορές και δραστηριότητες.
Ο τζόγος, το διαδίκτυο, το φαγητό, η έντονη σεξουαλική δραστηριότητα ή ακόμη και η υπερβολική ενασχόληση με την εργασία μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να εξελιχθούν σε αυτό που ονομάζουμε συμπεριφορικούς εθισμούς, εξαρτήσεις δηλαδή χωρίς τη χρήση κάποιας ουσίας.
Πότε μια συνήθεια αρχίζει να γίνεται εθισμός;
Η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε μια συνήθεια που μας δίνει ευχαρίστηση και σε μια εξαρτητική συμπεριφορά είναι συχνά λεπτή και όχι πάντα εύκολο να εντοπιστεί.
Ο προβληματισμός ξεκινά όταν το άτομο αρχίζει να αντλεί την ευχαρίστησή του κυρίως ή αποκλειστικά από αυτή τη δραστηριότητα. Σταδιακά μπορεί να προσαρμόζει την καθημερινότητά του γύρω από αυτήν, ενώ παράλληλα απομακρύνεται συναισθηματικά από το περιβάλλον του. Οι σχέσεις, οι υποχρεώσεις και άλλες πλευρές της ζωής μπορεί να αρχίσουν να περνούν σε δεύτερη μοίρα. Ένας εθισμός δεν εμφανίζεται συνήθως απότομα. Αντίθετα, αναπτύσσεται σταδιακά.
Μια συμπεριφορά που αρχικά μοιάζει ελεγχόμενη και προσφέρει στιγμιαία ικανοποίηση μπορεί με τον καιρό να μετατραπεί σε μια επαναλαμβανόμενη πρακτική που το άτομο δυσκολεύεται να περιορίσει. Συχνά λειτουργεί ως τρόπος αποφυγής ή ανακούφισης από δύσκολα συναισθήματα, όπως το άγχος, η μοναξιά ή η εσωτερική ένταση.
Ποια είναι τα βασικά σημάδια εθισμού;
Στην κλινική πράξη, υπάρχουν τρία βασικά στοιχεία που μπορούν να μας βοηθήσουν να αναγνωρίσουμε πότε μια συμπεριφορά αρχίζει να γίνεται προβληματική.
Το πρώτο είναι ο καταναγκασμός.
Το άτομο νιώθει μια έντονη παρόρμηση να επαναλάβει τη συμπεριφορά, ακόμη και όταν δεν το είχε αρχικά σχεδιάσει.
Το δεύτερο είναι η απώλεια ελέγχου.
Παρόλο που μπορεί να προσπαθεί να περιορίσει ή να σταματήσει τη συμπεριφορά, δυσκολεύεται να το κάνει.
Το τρίτο είναι η συνέχιση της συμπεριφοράς παρά τις αρνητικές συνέπειες.
Ακόμη και όταν εμφανίζονται συγκρούσεις στις σχέσεις, δυσκολίες στην εργασία, οικονομικά προβλήματα ή έντονα δυσάρεστα συναισθήματα, η συμπεριφορά συνεχίζεται.
Πότε είναι σημαντικό να ζητήσουμε βοήθεια;
Με τον καιρό, η εξάρτηση μπορεί να συνοδεύεται από αυξημένο άγχος, δυσφορία ή συναισθηματική ένταση. Πολλές φορές επηρεάζονται σημαντικά και οι σχέσεις με το οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον.
Για τον λόγο αυτό, πέρα από τις εξαρτήσεις που σχετίζονται με ουσίες, είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε και τους συμπεριφορικούς εθισμούς ως μορφές ψυχολογικής εξάρτησης.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η αντιμετώπιση της εξάρτησης μπορεί να χρειάζεται ιατρική παρακολούθηση και φαρμακευτική υποστήριξη. Παράλληλα όμως, η ψυχοθεραπεία και η ψυχοκοινωνική υποστήριξη μπορούν να βοηθήσουν το άτομο να κατανοήσει βαθύτερα τι βρίσκεται πίσω από τη συμπεριφορά και να αναπτύξει νέους τρόπους διαχείρισης των συναισθημάτων και των δυσκολιών της καθημερινότητας.
Η κατανόηση είναι συχνά το πρώτο βήμα για την αλλαγή.
Μαρία Φούντα, MSc
Κλινική Ψυχολογία, MSc | Ψυχολογία, ΒΑ
Σχεσιακή Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία, Pgd
Ανδρέα Παπανδρέου 9, Ηλιούπολη, Αθήνα
Συνεδρίες κατόπιν ραντεβού
Σχόλια